لایو تلگرام: شروع لایو در کانال و گروه، ضبط، OBS و زمان‌بندی

لایو تلگرام پخش زنده‌ی صدا یا تصویر داخل کانال یا گروه است. برای شروع، باید ادمین باشید: صفحه‌ی پروفایل کانال یا گروه را باز کنید، در کانال Live Stream و در گروه Voice Chat (ویدیوچت) را بزنید و بعد شروع را تأیید کنید. لایو صوتی شروع می‌شود و هر وقت خواستید دوربین یا صفحه‌ی گوشی را روشن می‌کنید. طبق اطلاعیه‌ی رسمی، تعداد بیننده‌ی لایو در کانال و گروه سقف ندارد.

نام دکمه‌ها را از متن برنامه‌ی رسمی تلگرام و تاریخ‌ها را از وبلاگ رسمی آن برداشته‌ایم. اگر دنبال لایو لوکیشن آمده‌اید، بخش «اشتباه نگیرید» پایین صفحه مال شماست.

لایو در تلگرام چیست و چند نوع دارد؟

تلگرام برای پخش زنده سه ابزار جدا دارد که اسمشان در برنامه و در زبان کاربران قاطی می‌شود:

• ویس چت یا ویدیوچت گروه: اتاق گفت‌وگوی زنده داخل گروه. وقتی ۳ دی ۱۳۹۹ آمد فقط صوتی بود و به همین دلیل هنوز خیلی‌ها «ویس چت» صدایش می‌کنند. اعضا هر وقت خواستند وارد و خارج می‌شوند و اگر ادمین اجازه بدهد صحبت می‌کنند.
• لایو استریم کانال: همان سازوکار، داخل کانال. مخاطب بیننده است و فقط کسانی صحبت می‌کنند که ادمین اجازه داده باشد. تلگرام در ۹ شهریور ۱۴۰۰ نام‌ها را رسماً از هم جدا کرد: «Video Chat» در گروه و «Live Stream» در کانال.
• لایو استوری: پخش زنده داخل استوری، که از ۲۸ آبان ۱۴۰۴ آمده است و هر کاربری می‌تواند از حساب شخصی‌اش اجرا کند. سازوکار استوری را جدا در راهنمای استوری کانال تلگرام نوشته‌ایم؛ در این مقاله تمرکز روی لایو کانال و گروه است.

تماس گروهی لایو نیست: طبق اطلاعیه‌ی ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ رمزگذاری سرتاسری دارد، تا ۲۰۰ نفر را می‌شود به آن اضافه کرد و به کانال یا گروهی وابسته نیست؛ مناسب جلسه‌ی کوچک کاری.

چگونه در تلگرام لایو بگذاریم؟ (لایو کانال و ویس چت گروه)

مسیر در اندروید، آیفون و دسکتاپ یکی است و فقط جای دکمه کمی فرق دارد. شرط اول این است که مالک باشید یا ادمینی که اختیار مدیریت لایو را دارد؛ این اختیار در نسخه‌ی فعلی اندروید Manage Live Streams نام دارد و در اطلاعیه‌های رسمی «Manage Video Chats / Live Streams».

1. پروفایل را باز کنید: روی نام کانال یا گروه در بالای چت بزنید تا صفحه‌ی اطلاعات باز شود.
2. دکمه‌ی لایو را بزنید: در کانال دکمه‌ی Live Stream و در گروه Voice Chat را در ردیف دکمه‌های پروفایل می‌بینید. در نسخه‌های قدیمی‌تر اندروید همین گزینه داخل منوی سه‌نقطه با نام Start Live stream یا Start Voice chat است.
3. نام نمایش را انتخاب کنید: اگر چند کانال دارید، تلگرام می‌پرسد با حساب شخصی وارد شوید یا با نام کانال. ادمینی که «ناشناس» تنظیم شده، طبق پیام خود برنامه نمی‌تواند وارد لایو شود و باید این حالت را خاموش کند.
4. شروع کنید یا زمان بدهید: Start Live Stream لایو را همان لحظه شروع می‌کند؛ گزینه‌ی Schedule زمانش را برای بعد تنظیم می‌کند (بخش زمان‌بندی را ببینید). طبق متن برنامه، با شروع لایو «مشترکان کانال باخبر می‌شوند».
5. دوربین یا صفحه را روشن کنید: لایو صوتی شروع می‌شود. با دکمه‌ی دوربین تصویر خودتان و با Share screen صفحه‌ی گوشی یا کامپیوتر را پخش کنید؛ می‌توانید هر دو را هم‌زمان هم پخش کنید.
6. با حساب دوم چک کنید: پیش از اولین لایو جدی، با یک حساب غیرادمین وارد شوید تا ببینید بیننده دقیقاً چه چیزی می‌شنود و می‌بیند.

اگر هنوز کانال ندارید یا بین کانال و گروه مردد هستید، تفاوت کانال و گروه تلگرام را ببینید؛ لایو در هر دو کار می‌کند ولی رفتار مخاطب در هر کدام فرق دارد.

لایو صوتی یا تصویری؛ کدام را انتخاب کنیم؟

• صوتی: برای گفت‌وگو، پادکست زنده، پرسش و پاسخ و جلسه‌ای که مخاطب احتمالاً در حال رانندگی یا کار است. با اینترنت ضعیف پایدارتر است.
• تصویری: برای نمایش محصول، آموزش نرم‌افزار، کلاس با تخته یا اسلاید. اگر محتوا روی صفحه است، به‌جای دوربین از اشتراک صفحه استفاده کنید.

در دسکتاپ می‌شود به‌جای کل صفحه فقط یک برنامه را پخش کرد (طبق اطلاعیه‌ی ۴ تیر ۱۴۰۰)؛ این‌طور بقیه‌ی پنجره‌ها و اعلان‌های دسکتاپ در پخش دیده نمی‌شوند. از ۸ مرداد ۱۴۰۰ هم اشتراک صفحه با صدای دستگاه اضافه شد؛ یعنی ویدیویی که روی صفحه پخش می‌کنید صدایش هم به بیننده می‌رسد. ممکن است این صدا روی همه‌ی گوشی‌ها یکسان کار نکند، پس پیش از لایو تست کنید. حذف نویز (Noise suppression) هم از تنظیمات لایو قابل خاموش و روشن کردن است؛ برای پخش موسیقی خاموشش کنید.

تعداد بیننده و سقف‌های لایو تلگرام

عددهای متناقض آموزش‌های فارسی از مرحله‌های مختلف همین قابلیت آمده‌اند. جدول زیر از اطلاعیه‌های رسمی تلگرام نشان می‌دهد کدام عدد کهنه است.

خلاصه‌ی امروز: تعداد بیننده سقف ندارد؛ عدد «۳۰ نفر» و «۱٬۰۰۰ نفر» مال سال ۱۴۰۰ است. تعداد کسانی که هم‌زمان تصویر می‌فرستند هنوز محدود است؛ آخرین عددی که در اطلاعیه‌های رسمی آمده ۳۰ نفر است و در اطلاعیه‌های بعدی عدد تازه‌ای ندیدیم.

چه کسی لایو را می‌بیند و چه کسی می‌تواند صحبت کند؟

هر کسی که به کانال یا گروه دسترسی دارد، نوار لایو را بالای چت می‌بیند و با یک لمس وارد می‌شود. در کانال و گروه عمومی، ادمین می‌تواند دو لینک جدا بسازد: Copy speaker link برای مهمانی که باید صحبت کند (بی‌آنکه لازم باشد دستی صدایش را باز کنید) و Copy listener link برای تبلیغ لایو در جاهای دیگر.

• صدای اعضای تازه: ادمین در تنظیمات لایو بین New participants can speak (همه می‌توانند صحبت کنند) و New participants are muted (اعضای تازه بی‌صدا) انتخاب می‌کند. در لایو کانال، بیننده معمولاً فقط می‌شنود مگر ادمین اجازه‌ی صحبت بدهد.
• بالا بردن دست: بیننده‌ی بی‌صدا با زدن دکمه‌ی میکروفون «دست بالا می‌برد» و ادمین خبردار می‌شود؛ ادمین با یک لمس صدایش را باز می‌کند.
• ورود با نام کانال: در لایو کانال، بیننده می‌تواند به‌جای حساب شخصی با نام یکی از کانال‌هایش وارد شود.
• بی‌صدا کردن فقط برای خودتان: هر شرکت‌کننده می‌تواند صدای فرد مزاحم را فقط برای خودش ببندد (Mute for me)، بی‌آنکه برای بقیه عوض شود.

اختیار مدیریت لایو (شروع، پایان، صدای اعضا و ضبط) را فقط به میزبان واقعی بدهید. شرح باقی اختیارات و ریسک هر کدام در راهنمای ادمین کانال و سطح دسترسی‌ها آمده است، و برای گروه‌های پرجمعیت قفل گروه و دسترسی اعضا را هم ببینید.

ضبط و ذخیره لایو تلگرام

ادمین می‌تواند لایو را از داخل خود تلگرام ضبط کند. گزینه‌ی Start recording در منوی تنظیمات لایو است و سه حالت دارد: Audio only (فقط صدا)، Portrait video (تصویر عمودی، مناسب موبایل) و Landscape video (تصویر افقی، مناسب انتشار در سایت یا یوتیوب). پیش از شروع می‌توانید عنوانی برای فایل بنویسید.

دو نکته‌ی مهم درباره‌ی ضبط:

• فایل کجا می‌رود؟ به محض توقف ضبط، فایل در سیو مسیج (پیام‌های ذخیره‌شده) همان ادمینی که ضبط کرده ذخیره می‌شود، نه داخل کانال. اگر می‌خواهید بیننده‌هایی که لایو را از دست داده‌اند ببینند، باید خودتان فایل را از سیو مسیج به کانال بفرستید.
• بقیه می‌فهمند؟ در لایو عادی بله: طبق متن خود برنامه، «بقیه‌ی اعضا می‌بینند که لایو در حال ضبط است» و تلگرام کنار عنوان لایو یک چراغ قرمز نشان می‌دهد. ولی پیام شروع ضبط در لایوی که با OBS پخش می‌شود چنین جمله‌ای ندارد، پس آنجا به این علامت تکیه نکنید. در هر حال اگر مهمان دارید، پیش از ضبط به او بگویید.

بیننده‌ی عادی دکمه‌ای برای دانلود لایو ندارد؛ لایو پس از پایان در کانال نمی‌ماند، مگر ادمین ضبط و منتشرش کند. اگر ضبط منتشرشده‌ی لایو یا رسانه‌های دیگر حجم گوشی را پر کرده‌اند، پاک کردن کش تلگرام بدون حذف پیام‌ها جا باز می‌کند.

پخش لایو تلگرام با OBS (لایو استریم RTMP)

برای لایو حرفه‌ای با چند دوربین، لوگو و اسلاید، تصویر را از OBS Studio یا XSplit Broadcaster بفرستید. این قابلیت از ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ در آیفون و دسکتاپ و از ۱۴ مهر ۱۴۰۳ در اندروید هم هست.

1. گزینه‌ی پخش با برنامه‌ی دیگر را باز کنید: در صفحه‌ی شروع لایو، به‌جای شروع عادی، گزینه‌ی پخش با برنامه‌ی دیگر را بزنید؛ اطلاعیه‌ی رسمی نامش را Start With گفته، در دسکتاپ «Stream with other apps» است و در اندروید زیر دکمه نوشته شده «You can also stream with another app».
2. دو مقدار را کپی کنید: تلگرام Server URL (نشانی سرور) و Stream Key (کلید پخش) را نشان می‌دهد.
3. در OBS وارد کنید: در OBS از Settings بخش Stream، سرویس را Custom بگذارید و همین دو مقدار را در Server و Stream Key بچسبانید. تلگرام رسماً رمزگذاری نرم‌افزاری (x264) را برای کیفیت بهتر توصیه کرده است.
4. پخش را در OBS شروع کنید: Start Streaming را در OBS بزنید.
5. در تلگرام تأیید کنید: بعد از اینکه پخش از OBS شروع شد، در تلگرام Start Streaming را بزنید. اگر تلگرام پیام «تصویری از برنامه‌ی پخش شما نمی‌بینیم» داد، معمولاً یعنی نشانی یا کلید را اشتباه وارد کرده‌اید یا پخش را در OBS هنوز شروع نکرده‌اید.

کلید پخش مثل رمز است: هر کسی که آن را داشته باشد می‌تواند در کانال شما تصویر پخش کند. اسکرین‌شاتش را جایی نفرستید و اگر لو رفت، از همان صفحه گزینه‌ی Revoke Stream Key را بزنید تا کلید تازه بسازد.

زمان‌بندی لایو و خبر دادن به مخاطب

لایوی که بی‌خبر شروع شود، بیننده‌ی کمی دارد. تلگرام از ۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ زمان‌بندی لایو را دارد: در صفحه‌ی شروع، به‌جای شروع فوری، Schedule Live Stream (در گروه Schedule Voice Chat) را بزنید و تاریخ و ساعت را انتخاب کنید.

• طبق متن برنامه، مشترکان کانال خبردار می‌شوند که لایو در زمان مشخص شروع می‌شود.
• بالای کانال شمارش معکوس دیده می‌شود و هر کسی می‌تواند دکمه‌ی Notify Me را بزند تا لحظه‌ی شروع اعلان بگیرد.
• لایو زمان‌بندی‌شده با صفر شدن شمارش معکوس خودبه‌خود شروع نمی‌شود؛ تا ادمین دکمه‌ی Start Now را نزند پخشی در کار نیست. سر ساعت هم خودتان حاضر باشید؛ لایوی که مخاطب منتظرش است و میزبان ندارد، اعتماد را خراب می‌کند.

لایو زمان‌بندی‌شده را با پیام زمان‌بندی‌شده اشتباه نگیرید؛ پیام را می‌شود برای ارسال خودکار تنظیم کرد که در راهنمای زمان‌بندی پیام در تلگرام آمده است. ترکیب خوب برای کانال کسب‌وکار این است: یک پست معرفی لایو با موضوع و ساعت، سنجاق کردن همان پست تا روز لایو (روشش در راهنمای پین کردن پیام)، و یک پیام زمان‌بندی‌شده‌ی یادآور، ۳۰ دقیقه پیش از شروع.

چگونه لایو تلگرام را ببینیم و در آن صحبت کنیم؟

وقتی لایوی در جریان است، بالای کانال یا گروه یک نوار رنگی با دکمه‌ی Join ظاهر می‌شود. آن را بزنید تا وارد شوید. در اندروید کنترل میکروفون به‌صورت پنجره‌ی شناور می‌ماند و می‌توانید هم‌زمان چت کنید. برای صحبت کردن، اگر میکروفون باز است روی آن بزنید تا «You're Live» نشان داده شود؛ اگر بسته است، با زدن همان دکمه دست بالا ببرید و منتظر بمانید ادمین اجازه دهد.

از ۱۸ مهر ۱۴۰۴ شرکت‌کننده‌ها می‌توانند داخل خود صفحه‌ی لایو کامنت و ری‌اکشن بفرستند؛ طبق همان اطلاعیه این قابلیت فعلاً در ویدیوچت گروه‌های زیر ۱٬۰۰۰ عضو کار می‌کند. در لایو استوری کامنت را می‌شود با استارز تلگرام برجسته کرد.

چرا لایو تلگرام وصل نمی‌شود یا صدا ندارد؟

درباره‌ی ردیف آخر: تلگرام درباره‌ی رفتار لایو پشت پروکسی و فیلترینگ سند رسمی‌ای ندارد. ممکن است پیام‌ها از پروکسی رد شوند ولی صدا و تصویر لایو وصل نشود؛ پس یک روز قبل از لایو مهم، با همان شبکه و دستگاه تست بگیرید.

لایو تلگرام برای کانال کسب‌وکار؛ چهار کاربرد که جواب می‌دهد

• پرسش و پاسخ هفتگی: نیم ساعت در یک ساعت ثابت هفته. سؤال‌های تکراری را یک‌جا جواب می‌دهید و فایل صوتی‌اش پادکست کانال می‌شود.
• رونمایی محصول: نشان دادن زنده‌ی محصول با اشتراک صفحه یا دوربین، با لینک خرید در پست سنجاق‌شده.
• وبینار و کلاس: ضبط افقی بگیرید تا بعداً قابل فروش یا انتشار باشد. برای کلاس با تعامل بیشتر، ویدیوچت گروه بهتر از لایو کانال است.
• گفت‌وگو با مهمان: با لینک سخنران، مهمان بدون معطلی صحبت می‌کند و اگر او لینک شنونده را برای مخاطبانش بفرستد، آن‌ها مستقیم وارد لایو کانال شما می‌شوند؛ بعضی‌شان بعد از لایو عضو هم می‌شوند، ولی دیدن لایو به معنای عضویت نیست.

لایو را با عدد بیننده‌ی لحظه‌ای قضاوت نکنید؛ بخش بزرگی از ارزشش در فایل ضبط‌شده است که بعداً دیده می‌شود. اثر هر لایو را در آمار کانال تلگرام با بازدید پست اطلاع‌رسانی و پست فایل ضبط‌شده بسنجید.

بعضی مدیران برای پست اطلاع‌رسانی لایو از بازدید پست تلگرام استفاده می‌کنند تا پست تازه با شمارنده‌ی خالی دیده نشود. ولی بدانید بازدید خریده‌شده هیچ بیننده‌ای به لایو نمی‌آورد؛ بیننده‌ی واقعی را موضوع خوب، ساعت درست و خبر دادن به‌موقع می‌سازد.

اشتباه نگیرید: لایو لوکیشن تلگرام چیز دیگری است

خیلی از کسانی که «لایو تلگرام» را جست‌وجو می‌کنند، دنبال لایو لوکیشن هستند، یعنی اشتراک موقعیت مکانی زنده. ربطی به پخش صدا و تصویر ندارد: در چت از دکمه‌ی پیوست گزینه‌ی Location و بعد Share My Live Location را می‌زنید و مدت اشتراک را انتخاب می‌کنید. طرف مقابل جابه‌جایی شما را روی نقشه می‌بیند تا مدت تمام شود یا خودتان متوقفش کنید. لایو لوکیشن به اجازه‌ی موقعیت مکانی گوشی نیاز دارد؛ اگر به‌روز نمی‌شود، معمولاً تلگرام اجازه‌ی دسترسی به موقعیت در پس‌زمینه را ندارد.

جمع‌بندی

لایو تلگرام در گروه «ویدیوچت» و در کانال «لایو استریم» است و بیننده‌ی نامحدود دارد. از پروفایل شروعش کنید، زمان‌بندی‌اش کنید تا مخاطب آماده باشد، و ضبطش کنید؛ فایل در سیو مسیج ادمین ذخیره می‌شود. برای تولید حرفه‌ای OBS را وصل کنید و کلید پخش را مثل رمز نگه دارید.